|
 "O JEDEN MOST ZA DALEKO"
|
|
Operacja "Market-Garden" miała na celu
szybkie wdarcie się aliantów w głąb Niemiec i opanowanie serca niemieckiego
przemysłu - Zagłębia Ruhry. Dowództwo alianckie liczyło na załamanie się
w takiej sytuacji obrony Niemców i doprowadzenie do ich kapitulacji jeszcze w
1944 roku. Operacja polegała na połączeniu natarcia 2 Armii brytyjskiej z
desantem 1 Armii Powietrzno-Desantowej mającej przygotować przeprawy na drodze
marszu jednostek lądowych. |
| Zadaniem polskiej brygady spadochronowej było wsparcie brytyjskiej 1 Dywizji
Powietrzno-Desantowej mającej za cel uchwycenie najbardziej w tej operacji
wysuniętych w głąb terytorium nieprzyjaciela przepraw przez rzekę Ren
w rejonie miasta Arnhem. |
Widok z północnego-zachodu na most drogowy w Arnhem.
Niedzielny poranek, 17 września 1944 roku, na kilka godzin przed
desantem.
©Copyright IWM CL1201
|
Brytyjscy spadochroniarze nad lądowiskiem DZ-X,
niedziela, 17 września 1944 r.
|
Operacja rozpoczęła się 17 września 1944 roku
zrzuceniem desantów dwóch amerykańskich i jednej brytyjskiej dywizji
powietrzno-desantowych. Najtrudniejsze zadanie przypadło brytyjczykom i
Polakom, którzy nie dość, że musieli najdłużej czekać na przybycie idących
z odsieczą jednostek pancernych, to jeszcze po wylądowaniu okazało się, że
przeciwnikiem są dwie niemieckie dywizje pancerne SS, nie posiadające
wprawdzie pełnej siły bojowej, ale ze względu na posiadany ciężki sprzęt
stanowiące śmiertelne niebezpieczeństwo dla lekko uzbrojonych
spadochroniarzy.
|
|
|
|
|
| Ze względu na trudne warunki pogodowe pierwszy
desant Polaków (szybowcowy) został z dużymi stratami dokonany dopiero w 2 i 3
dniu operacji. Polacy dołączyli do brytyjskiej dywizji i wraz z nią toczyli
walkę z przeważającymi siłami wroga. Zrzut spadochronowy udało się
przetransportować w rejon walk dopiero 21 września. |
Szybowiec Horsa z polskimi żołnierzami podchodzi do lądowania na lądowisku
LZ-L.
©Copyright: Jasper Booty.
|
Zła pogoda uniemożliwia start (prawdopodobnie jest wtorek 19 września
1944 r). Polacy czekają obok C-47.
|
Polscy spadochroniarze krótko przed wejściem na pokład swojego
samolotu. Czwartek, 21 września 1944 r.
|
Polscy spadochroniarze gotowi do skoku, ok. 150 m nad Driel.
Czwartek, 21 września 1944 r.
|
Niestety spadochroniarze lądowali
po drugiej stronie dolnego Renu w rejonie Driel, a nie bezpośrednio w terenie
opanowanym przez zrzuconych wcześniej kolegów. W tym momencie nie istniały już
żadne możliwe do wykorzystania przeprawy, więc żołnierze brygady
zorganizowali obronę w miejscowości Driel próbując rozpaczliwie (przy braku
odpowiednich środków przeprawowych) dołączyć przez rzekę do broniących się
tam spadochroniarzy. W nocy z 23 na 24 września udało się przeprawić na
drugi brzeg jedynie ok. 250 żołnierzy, przy czym utracono wszystkie posiadane
łodzie. |
Polski spadochroniarz w Driel z brytyjska radiostacją Type 68P
|
Gen. Sosabowski z gen. bryg. Thomasem z 43 Dywizji Wessex.
Sztab polskiej brygady w Driel, 23 września 1944 r.
|
| Niestety nie poprawiło to w żaden sposób
katastrofalnej już wtedy sytuacji brytyjskiej dywizji i części polskiej
brygady. Ze względu na poniesione ogromne straty oraz
brak szans utrzymania się wobec olbrzymiej przewagi Niemców dowództwo
brytyjskie nakazało 25 września ewakuację jednostek z północnego brzegu
Renu. Odwrót resztek brytyjskiej dywizji odbywał się w nocy pod osłoną
jednostek polskich trzymających przyczółki na obu brzegach rzeki. O świcie
26 września ostatni polscy spadochroniarze powrócili wpław na południowy
brzeg Renu. |
Jeńcy brytyjscy prowadzenie do niewoli.
|
Most w Arnhem po bitwie. Wraki pojazdów przesunięte na boki, aby nie
tarasowały drogi. ©Copyright IWM HU2127
|
| Pomimo ogromnego zaangażowania i poświęcenia formacji biorących
udział w operacji (a zwłaszcza brytyjskiej 1 Dywizji Powietrzno-Desantowej)
bitwa o najważniejszą z przepraw na rzece Ren zakończyła się niepowodzeniem.
Podczas walk w rejonie Arnhem polska brygada spadochronowa poniosła duże straty sięgające 23%
stanu jednostek użytych w operacji. Po zakończeniu bitwy oddziały brygady zostały
przetransportowane drogą morską do Wielkiej Brytanii, gdzie otrzymały uzupełnienie. |
REKONSTRUKCJA
Spadochroniarze polscy przed odlotem do Arnhem.
Współczesna rekonstrukcja.
©Copyright Stowarzyszenie PSZ
Mapy i zdjęcia historyczne dzięki uprzejmości Marka Hickmana autora archiwum
na temat operacji Market-Garden.
Na jego witrynie internetowej szczegółowe opracowania przebiegu bitwy, biografie uczestników, opisy
jednostek oraz ogromny zbiór oryginalnych zdjęć wraz z opisem.
Polecam wszystkim zainteresowanym.
Strona w języku angielskim.
|
